شنبه، ۲۹ شهریور ۱۴۰۴

آیا قدم زدن با سگ میتواند حافظه شما را تقویت کند؟ یا نوازش یک گربه به بهبود مهارتهای گفتاری کمک میکند؟ یک تحقیق ۱۸ ساله روی ۱۶۰۰۰ فرد بزرگسال در اروپا نشان داده است که صاحبان سگ و گربه در مقایسه با افرادی که حیوان خانگی ندارند، افت شناختی کندتریرا تجربه میکنند.
این یافتهها نشان میدهد که حیوانات خانگی، فراتر از همراهان وفادار، محافظان پنهان سلامت مغز ما هستند. از ایجاد یک روال روزانه منظم و فعالیت بدنی بیشتر گرفته تا کاهش استرس و تقویت ارتباط عاطفی، حیوانات نقش مهمی در ایجاد آنچه دانشمندان "ذخیره شناختی"مینامند، ایفا میکنند؛ یعنی توانایی مغز برای انطباق، محافظت از خود و انعطافپذیری در برابر پیری.
نتایج این تحقیق بسته به نوع حیوان متفاوت بود. صاحبان سگ حافظه قویتری داشتند. دکتر استیو آلدر، متخصص مغز و اعصاب، معتقد است که فعالیتهای روزمره مانند سگگردانی دلیل این موضوع است. او میگوید: «تکرار فعالیتها مسیرهای حافظه را تقویت میکند و پیادهروی باعث تحریک BDNF میشود که از سلامت هیپوکامپ و تثبیت حافظه حمایت میکند.»
هرچند بیدار شدن با پارس سگ در ساعت ۷ صبح شنبه شاید خوشایند نباشد، اما این روالهای روزمره به صورت ناخودآگاه به دو هدف کمک میکنند: هم حیوان شما را خوشحال نگه میدارند و هم به تقویت مغز شما کمک میکنند.
گربهها نیز مزیت خاص خود را دارند. این مطالعه ارتباط بین داشتن گربه و کاهش آهستهتر مهارتهای کلامی و یادآوری لغات را نشان داد. دکتر آلدر توضیح میدهد: «مردم اغلب با گربههای خود صحبت میکنند، فعالیتهای روزانه را برای آنها تعریف میکنند یا به صورت کودکانه با آنها حرف میزنند. این استفاده مکرر از زبان در یک محیط آرام، مسیرهای مغزی مربوط به گفتار و یادآوری لغات را تقویت میکند.»
بنابراین، از صحبت کردن با گربه خود خجالت نکشید و بدانید که این کار به سلامت مغزتان کمک میکند.
یکی از بزرگترین تهدیدها برای سلامت مغز، استرس مزمن است. دکتر آلدر میگوید: «ارتباط عاطفی، چه با انسانها و چه با حیوانات، اثرات عمیقی بر انعطافپذیری مغز دارد. این ارتباط باعث ترشح اکسیتوسین (هورمون عشق) میشود که استرس را کاهش داده و از عملکرد هیپوکامپ (مرکز حافظه) حمایت میکند.»
این تعاملات مثبت به مرور زمان "ذخیره شناختی" را میسازند که مانند یک سپر محافظ، به مغز کمک میکند تا با تغییرات ناشی از افزایش سن یا اولین نشانههای بیماری سازگار شود.
هرچه سن بالاتر میرود، خواب سبکتر و منقطعتر میشود. در اینجا نیز حیوانات خانگی میتوانند نقش داشته باشند. به گفته دکتر نرینا راملاخان، متخصص خواب، دریافت عشق بیقید و شرط از حیوان خانگی، اکسیتوسین را تحریک میکند که باعث آرامش و تولید ملاتونین (هورمون خواب) میشود.
با وجود اینکه این تحقیق روی افراد بالای ۵۰ سال تمرکز داشت، نتایج آن برای نسلهای جوان نیز کاربرد دارد. فواید داشتن حیوان خانگی به سن بستگی ندارد و مزایای شناختی مشابهی برای افراد جوان و مسن به همراه دارد. ایجاد عادات سالم برای مغز در سنین پایینتر، مانند پیادهروی روزانه، بازی و مسئولیت نگهداری از یک حیوان، میتواند در آینده پاداشهای بزرگی به همراه داشته باشد.
ناتالی مککنزی، متخصص مغز، میگوید: «مغز در جوانی بسیار سازگار است، بنابراین انتخابهایی که اکنون انجام میدهیم، میتوانند تأثیری چند برابر بر انعطافپذیری آن در آینده داشته باشند.»
در نهایت، هرچند حیوانات خانگی درمان قطعی برای پیری نیستند، اما شواهد نشان میدهد که آنها میتوانند همراهانی قدرتمند در مسیر سلامتی ما باشند. دفعه بعد که سگتان شما را به پیادهروی میبرد یا گربهتان در کنار شما میخوابد، به یاد داشته باشید که شما نه تنها از آنها مراقبت میکنید، بلکه روی سلامت آینده مغز خود سرمایهگذاری میکنید.